với phòng ở thông thường, trần cao không quá 3 m, có thể ước tính công suất theo công thức:
Công suất lạnh (BTU/h) = Diện tích phòng (m²) × 600
Ví dụ, phòng ngủ rộng 15 m² cần khoảng:
15 × 600 = 9.000 BTU/h
Theo cách gọi phổ biến trên thị trường, mức này tương ứng với máy lạnh 1 HP. Công thức trên được Daikin và Panasonic dùng để hướng dẫn chọn công suất sơ bộ cho phòng gia đình.
Đây chưa phải phép tính tải lạnh đầy đủ. Phòng hướng Tây, trần cao, nhiều kính, cách nhiệt kém hoặc có nhiều người và thiết bị điện sẽ cần công suất lớn hơn.
BTU là đơn vị nhiệt. Công suất làm lạnh chính xác thường được ghi bằng BTU/h, tức lượng nhiệt máy có thể lấy khỏi phòng trong một giờ.
Tại Việt Nam, máy lạnh dân dụng còn được gọi theo HP hoặc “ngựa”. Cách quy đổi thông dụng như sau:
| Cách gọi trên thị trường | Công suất lạnh danh định |
|---|---|
| 1 HP | Khoảng 9.000 BTU/h |
| 1,5 HP | Khoảng 12.000 BTU/h |
| 2 HP | Khoảng 18.000 BTU/h |
| 2,5 HP | Khoảng 24.000 BTU/h |
HP trong cách gọi máy lạnh không nên dùng để tính trực tiếp tiền điện. Muốn biết máy tiêu thụ bao nhiêu điện, cần xem công suất điện đầu vào, thường được ghi bằng W hoặc kW trên nhãn máy.
Bảng này phù hợp để tham khảo cho phòng kín, trần không quá 3 m, ít người và không bị nắng chiếu mạnh trong thời gian dài.
| Diện tích phòng | Công suất tham khảo |
|---|---|
| Đến 15 m² | 9.000 BTU/h, khoảng 1 HP |
| Trên 15–20 m² | 12.000 BTU/h, khoảng 1,5 HP |
| Trên 20–30 m² | 18.000 BTU/h, khoảng 2 HP |
| Trên 30–40 m² | 24.000 BTU/h, khoảng 2,5 HP |
| Trên 40 m² | Cần tính theo thể tích và tải nhiệt thực tế |
Các mức từ 9.000 đến 24.000 BTU/h trong bảng phù hợp với hướng dẫn của Daikin và Panasonic.
Không nên mặc định mọi phòng trên 40 m² đều dùng máy 36.000 BTU/h. Một phòng 42 m² cách nhiệt tốt và một phòng 42 m² có mái tôn, cửa kính hướng Tây sẽ có tải nhiệt khác nhau. Không gian lớn cũng có thể cần hai dàn lạnh để phân phối gió đều, thay vì dùng một máy công suất cao.
Công thức theo diện tích phù hợp khi trần cao khoảng 3 m trở xuống. Với nhà có trần cao, phòng thông tầng hoặc phòng trọ có gác, nên tính theo thể tích:
Công suất lạnh (BTU/h) = Thể tích phòng (m³) × 200
Trong đó:
Thể tích phòng = Dài × Rộng × Cao
Ví dụ, phòng rộng 20 m² và cao 3,5 m có thể tích 70 m³:
70 × 200 = 14.000 BTU/h
Thị trường không có mức máy dân dụng 14.000 BTU/h phổ biến, vì vậy cần xem thêm điều kiện thực tế để chọn giữa 12.000 và 18.000 BTU/h. Nếu phòng bị nắng nhiều, có cửa kính hoặc thường xuyên đông người, mức 18.000 BTU/h sẽ có khoảng dự phòng tốt hơn.
Daikin và Panasonic đều dùng mức tham khảo 200 BTU/h cho mỗi mét khối khi tính công suất theo thể tích.
Phòng hướng Tây, phòng ở tầng trên cùng hoặc có tường tiếp xúc trực tiếp với nắng thường nóng hơn. Daikin khuyến nghị nhà hướng Tây có thể tăng khoảng 10% công suất so với phòng cùng diện tích ở hướng khác.
Mức tăng này chỉ để tham khảo. Mái tôn không có lớp cách nhiệt, mảng kính lớn hoặc tường hứng nắng cả buổi chiều có thể làm tải nhiệt tăng nhiều hơn.
Hai phòng cùng rộng 20 m² nhưng trần cao 2,8 m và 4 m không có cùng lượng không khí cần làm lạnh. Khi trần vượt 3 m, nên dùng công thức theo thể tích thay vì chỉ lấy diện tích nhân 600.
Kính nhận nắng trực tiếp truyền nhiệt vào phòng nhanh hơn tường có cách nhiệt. Khe hở ở cửa ra vào, cửa sổ hoặc cửa mở thường xuyên cũng làm không khí lạnh thoát ra ngoài.
Rèm cản nắng, kính cách nhiệt và trần có lớp chống nóng có thể giảm tải cho máy, nhưng không thay thế việc tính công suất đúng từ đầu.
Phòng ngủ một hoặc hai người có tải nhiệt thấp hơn phòng họp, lớp học hay phòng khách đông người. Nếu phòng thường xuyên có nhiều người, không nên chọn máy đúng sát mức tối thiểu trong bảng.
Máy tính, tivi, đèn, tủ lạnh, bếp và máy móc đều phát nhiệt khi hoạt động. Phòng làm việc có nhiều máy tính hoặc cửa hàng có thiết bị chạy liên tục cần tính thêm phần nhiệt này.
Daikin cũng liệt kê số người, thiết bị điện, vật liệu xây dựng, độ kín của phòng và hướng nhà là các yếu tố ảnh hưởng đến công suất cần chọn.
Nếu kết quả nằm sát ranh giới giữa hai mức công suất, nên xem điều kiện sử dụng trước khi quyết định.
Ví dụ, phòng 20 m² có trần thấp, ít nắng và chỉ dùng ban đêm có thể tham khảo máy 12.000 BTU/h. Cũng là 20 m² nhưng nằm ở tầng trên cùng, có cửa kính hướng Tây và thường xuyên có bốn người thì mức 18.000 BTU/h hợp lý hơn.
Không nên tăng công suất tùy ý quá nhiều. Máy lớn hơn nhu cầu thường có giá mua cao hơn. Với máy không Inverter, công suất dư nhiều có thể khiến máy nén đóng ngắt thường xuyên và thời gian hút ẩm ngắn. Máy Inverter điều chỉnh được công suất khi phòng gần đạt nhiệt độ cài đặt, nhưng vẫn cần chọn đúng dải tải; công nghệ Inverter không bù được mọi sai lệch khi chọn máy quá lớn.
Máy thiếu công suất thường chạy lâu nhưng phòng vẫn chậm lạnh, nhất là vào buổi trưa hoặc khi có đông người. Người dùng có thể cài nhiệt độ rất thấp nhưng nhiệt độ thực tế trong phòng không đạt được mức đó.
Việc máy nén phải vận hành gần tải cao trong thời gian dài làm tăng điện năng tiêu thụ và giảm khoảng dự phòng khi thời tiết nóng hơn. Daikin cũng cảnh báo máy có công suất quá nhỏ so với không gian sẽ phải hoạt động liên tục, ảnh hưởng đến hiệu quả và tuổi thọ thiết bị.
Công thức diện tích nhân 600 phù hợp để chọn nhanh cho phòng gia đình thông thường. Với phòng trên 40 m², trần cao, nhiều kính, đông người hoặc có thiết bị tỏa nhiệt lớn, cần tính tải lạnh thực tế trước khi quyết định số lượng và công suất máy.
